Tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư

By Mai Ho
person writing on white paper

Đúng vậy, bạn không hề đọc nhầm tiêu đề đâu. Đa phần, các bạn khởi nghiệp thường hay muốn tìm hiểu tiêu chí lựa chọn startups của nhà đầu tư để chuẩn bị kỹ cho quá trình kêu gọi vốn. 

Tuy nhiên bài viết này chú trọng hơn về góc nhìn lựa chọn nhà đầu tư cho các bạn founders, từ giai đoạn tìm hiểu cho đến giai đoạn chấp nhận điều kiện đầu tư (term sheet), nhất là nếu công ty bạn may mắn nhận được nhiều offers khác nhau từ các quỹ đầu tư.

Bài viết này xuất phát từ những cuộc trò chuyện giữa tôi và một vài công ty khởi nghiệp tại Việt Nam. 

Câu chuyện thứ nhất xoay quanh vấn đề các bạn founder đã lỡ bán đi quá nhiều cổ phần ngay từ vòng đầu tiên kêu gọi vốn từ nhà đầu tư thiên thần. Nếu chỉ đến vòng gọi vốn thứ hai mà bạn chỉ còn lại khoảng 50% cổ phần, đây chính là đã bán đi quá nhiều.

Câu chuyện thứ hai xoay quanh một công ty tôi đầu tư có chia sẻ về term sheet của một quỹ khác cho tôi nghe. Quỹ đầu tư này đưa ra những điều kiện vô cùng rối ren và bất lợi cho founders, bao gồm ngỏ ý muốn mua từ 30-49% cổ phần ngay từ vòng đầu tiên.

Thêm vào đó, quỹ này lại đòi hỏi quyền đặc quyền bảo vệ lợi ích, sau này nếu công ty huy động vốn bao nhiêu đi chăng nữa, thì quỹ vẫn giữ được ít nhất 20% cổ phần.

Tôi thấy bất bình thay cho bạn founder này, vì điều kiện này không những gián tiếp biến người thành lập công ty thành người làm thuê cho quỹ, mà còn sẽ tạo rất nhiều khó khăn cho công ty trong những vòng gọi vốn tiếp theo.

Từ vòng tìm hiểu

Thứ nhất, bạn nên tìm hiểu thông tin về quỹ đầu tư trước khi nói chuyện với họ. Những thứ bạn cần kiểm tra bao gồm:

Quỹ đầu tư vào mảng nào: Đa phần có 2 loại quỹ đầu tư: một là generalist, tức là ngành nào họ cũng sẽ đầu tư; hai là specialist, có thể chỉ tập trung vào một chuyên ngành hoặc một mảng nhất định.

Bạn có thể tìm hiểu thông tin này qua trang “Về chúng tôi” và thông qua những công ty mà quỹ đã đầu tư vào. 

Tại Hustle Fund chúng tôi đầu tư vào những công ty phần mềm công nghệ, bất kể lĩnh vực nào, tại thị trường Bắc Mỹ và Đông Nam Á.

Quỹ đầu tư vào giai đoạn nào: Quỹ đầu tư tài chính có nhiều giai đoạn khác nhau, và nhiều khi các bạn cũng có thể thấy rối ren, thế nào là pre-seed, seed, series A...Tuy nhiên, nếu các bạn đọc kỹ trên trang web của họ, bạn sẽ nhận thấy đa phần các quỹ đầu tư chia làm 3 loại: 1) early-stage, 2) growth-stage, và 3) late-stage/venture.

Tại Hustle Fund, chúng tôi đầu tư vào giai đoạn pre-seed/seed. Điều này đồng nghĩa với việc chúng tôi là những nhà đầu tư ở vòng đầu tiên hoặc vòng thứ hai sau khi bạn đã kêu gọi vốn với nhà đầu tư thiên thần.  

Điều kiện đầu tư (Term Sheet)

Ở giai đoạn khởi đầu, điều kiện đầu tư càng tối giản càng tốt. Những nhà đầu tư thiên thần cũng như các quỹ đầu tư giai đoạn early-stage tại Silicon Valley càng ngày càng ưa chuộng sử dụng YC SAFE. Tại Hustle Fund, chúng tôi cũng ưa chuộng hình thức này vì không những nó cắt giảm chi phí luật sư cho startups mà nó giảm thiểu những điều kiện rối ren đối với founders.

Nhà đầu tư Eric Bahn của quỹ Hustle có một video chia sẻ về vấn đề kêu gọi vốn trong giai đoạn dịch covid-19. Một trong những điểm anh nhấn mạnh chính là mặc dù thế nào đi chăng nữa, bạn cũng không nên bán hơn 25% cổ phần của công ty khởi nghiệp trong những vòng đầu tiên. Nếu trên mức này, những nhà sáng lập sẽ bị pha loãng cổ phần và những nhà đầu tư ở các vòng sau cũng sẽ không có nhiều hứng thú tham dự vào. 

Điều quan trọng nhất khi tham khảo và thương lượng termsheet với nhà đầu tư là những điều kiện đưa ra cần hỗ trợ cả hai bên cùng phát triển, chứ không phải chỉ đem lại lợi ích hoặc bảo vệ rủi ro của nhà đầu tư.

Những điều quan trọng khác ngoài giá trị kinh tế

Những nhà đầu tư của quỹ là ai: Bạn nên tìm hiểu xem xuất phát điểm của các nhà đầu tư từ đâu. Tại Hustle Fund, đa phần các nhà đầu tư đều từng là operators hoặc founders.

Với những nhà đầu tư đã từng khởi nghiệp, họ sẽ hiểu rõ những khó khăn trở ngại mà bạn phải đối mặt, và vì thế sẽ có khả năng giúp đỡ hỗ trợ founders nhiều hơn, so với những nhà đầu tư chỉ phát triển sự nghiệp trong ngành tài chính. 

Cuối cùng, bạn nên tìm và liên hệ đến những founders của các công ty mà quỹ đã đầu tư vào. Mối quan hệ giữa founders và investors là một quan hệ lâu dài, không chỉ ngày một ngày hai. Cái quan trọng bạn nên xem xét là nhà đầu tư có thấu hiểu, quan tâm, tôn trọng và sẵn sàng giúp đỡ công ty của họ khi gặp khó khăn hay không, vì con đường khởi nghiệp lắm chông gai, vất vả chứ không chỉ trải hoa hồng.

Chúc các bạn sáng suốt lựa chọn được nhà đầu tư phù hợp cho lần huy động vốn tiếp theo.


Bạn đang khởi nghiệp giai đoạn đầu và có nhu cầu kêu gọi vốn đầu tư? Nộp đơn phỏng vấn với quỹ Hustle tại đây.

Mai Ho là nhà đầu tư tại quỹ Hustle, phụ trách thị trường Việt Nam và Đông Nam Á. Cô sinh ra và lớn lên tại Việt Nam và được đào tạo bậc đại học tại Mỹ chuyên ngành Tài Chính & Kế Toán. Mai sở hữu gần 10 năm kinh nghiệm làm việc tại London, Singapore và San Francisco, trải rộng từ nghiên cứu thị trường tài chính tại Goldman Sachs cho đến lãnh đạo mảng phát triển thị trường cho các công ty công nghệ và start-ups tại thung lũng Silicon. Mai cũng từng là nhà đồng sáng lập & CEO công ty khởi nghiệp BigBalo trong mảng thương mại điện tử.